خدمات تخصصی تشخیص بیماری سل

   دستورالعمل تهیه و ارسال نمونه های عفونی مشکوک به سل  ( ویرایش شده در سال 1399)  

 1- کلیه نمونه هایی که جهت انجام آزمایش های تشخیص بیماری سل ارسال می گردند (نمونه پلور، مایع برونش، آسیت، شیره معده، مایع نخاع و غیره) حتما" بایستی در ظرف استریل درپیچ دار مخروطی شکل مخصوص (فالکون) گرفته شوند.

2- کلیه نمونه های بیوپسی جهت انجام آزمایش سل، باید در محلول نرمالین سالین استریل ارسال گردد، به هیچ عنوان از محلول فرمالین استفاده نشود).

نمونه هایی که بوسیله سوآپ ارسال می گردد، حتما سوآپ ها داخل لوله آزمایش محتوی یک میلی لیتر محلول نرمال سالین استریل قرار داده و درب لوله را چند دور با پارافیلم ببندید سپس برای ارسال در کیسه نایلکس قرار داده شود.

4- برای جلوگیری از انعقاد بعضی از مایعات بدن مانند مغز استخوان و مایع پریکارد و مایع پلور و غیره لازم است 2 قطره محلول20% سیترات سدیم استریل به ازای هر 10 میلی لیتر به مایع جمع آوری شده اضافه گردد.

5- نمونه خلط :

لازم است بیمار قبل از گرفتن نمونه خلط، دهان چند بار با آب معمولی شسته شود. نفس عمیقی از راه بینی کشیده و برای لحظه ای نفس خود را در سینه حبس کند و با سرفه ی عمیق، خلط خود را داخل ظرف مربوطه تخلیه نماید و از ریختن خلط به جدار خارجی ظرف خودداری نماید. مقدار نمونه خلط مورد نیاز جهت آزمایش10-  5  میلی لیتر می باشد که بهتر است حتما" خلط صبحگاهی باشد. اگر چنانچه از زمان جمع آوری نمونه خلط تا ارسال به آزمایشگاه، مدتی طول بکشد لازم است نمونه در یخچال نگهداری شود. بیمارانیکه نمی توانند خلط خود را خارج کنند، می توانند از روش القایی استفاده کنند، بدین ترتیب که محلول 10 درصد سدیم کلراید ولرم تهیه کرده بیماران را وادار به استنشاق نمود. این امر سبب به سرفه افتادن بیمار و خارج شدن خلط می شود.

6- طرز تهیه نمونه ادرار:

اگر بیمار با داروهای ضد سل تحت درمان قرار دارد، پنج روز قبل از آزمایش ادرار، باید مصرف هرگونه آنتی بیوتیک را قطع کند. روز قبل از گرفتن نمونه، از مصرف زیاد مایعات خودداری نماید تا غلظت ادرار افزایش یابد، قبل از گرفتن نمونه باید قسمت خارجی دستگاه ادراری را با مایع صابون شستسو دهد، قسمت اول ادرار (2 ثانیه اول) را دور ریخته بقیه را در ظرف استریلی که آزمایشگاه در اختیار بیمار قرار می دهد بریزد و درب آن را فورا" ببندد و بلافاصله به آزمایشگاه تحویل نماید اگر چنانچه از زمان گرفتن نمونه ادرار تا ارسال، مدتی طول بکشد لازم است که نمونه در یخچال نگهداری شود، ضمنا نمونه ادرار لازم است صبحگاهی باشد.

7- شیره معده (GL):  پس از گرفتن شیره معده، توصیه می شود بلافاصله آن را با افزودن 100 میلی گرم پودر  بی کربنات سدیم (جوش شیرین) به ازای هر 5 میلی لیتر نمونه شیره معده، خنثی کرده و سپس نمونه را داخل نایلکس(کیسه فریزر ) گذاشته، آنرا گره زده تا از نشت احتمالی نمونه به خارج جلوگیری شود و سپس ارسال گردد.

 

لازم به تذکر می باشد که از لوله های آزمایش برای ارسال نمونه های مایعات بدن با درب پنبه جهت تشخیص آزمایشگاهی سل به هیچ وجه استفاده نگردد.

8-  مایع نخاع (CSF):

لازم است مایع در دو ظرف استریل جمع آوری شود. یک نمونه برای آزمایشات تشخیص سل، میکروب های معمولی و قارچ شناسی و نمونه دوم جهت انجام سایر آزمایشات از قبیل: آزمایش های بیوشیمیایی و ....، البته در لوله مربوط به آزمایش های شمارش سلولی و بیوشیمیایی لازم است ماده ضد انعقاد هپارین و یا اگزالات پتاسیم افزود تا از انعقاد جلوگیری شود.  

9-  نمونه خون قاعدگی:

نمونه خون قاعدگی، حداقل سه بار باید نمونه گیری شود، البته در سه ماه متوالی و توصیه می شود که روز اول یا دوم قاعدگی این نمونه گیری انجام شود.

10-  نمونه خون برای تشخیص سل:

مقدار نمونه خون لازم 10 میلی لیتر می باشد که باید به طریق استریل از رگ گرفته، مواد ضد انعقاد مثل هپارین به آن افزوده، سپس ارسال گردد.

نکات قابل توجه اینکه کلیه آزمایشات حتما" با درخواست پزشک و نوع آزمایش درخواستی از قبیل اسمیر و کشت میکروب سل (BK)، میکروبهای عمومی، قارچ و سیتولوژی مشخص شده باشد، برای نمونه های بیوپسی که درخواست پاتولوژی و سیتولوژی دارند حتما" شرح حال و مشخصات بیمار و اگر نمونه مربوط به ریه یا استخوان باشد وجود عکس آن ناحیه الزامی است. ضمنا نام و نام خانوادگی بیمار، درخواست نوع آزمایش مطابق با نسخه و نیز تاریخ نمونه برداری بر روی برچسب نمونه ها نوشته شود.

توصیه خیلی مهم: جهت جلوگیری از آلودگی های جانبی در فرآیند ارسال، لازم است ظرف نمونه های ارسالی را جداگانه هر یک به تنهایی داخل نایلکس قرار داده و دهانه نایلکس را گره بزنند. از گذاشتن نسخه یا دفترچه بیمه در داخل کیسه، کنار نمونه خودداری شود. همچنین از گذاشتن نمونه ها داخل کیف یا جیب خودداری نمایند. نمونه را حتما به صورت عمودی گرفته به طوری که درب آن به طرف بالا باشد تا از نشت نمونه ها جلوگیری شود. کلیه نمونه ها باید در اسرع وقت به آزمایشگاه تحویل داده شود.

ساعت کار آزمایشگاه یکسره از 7 صبح الی 6  بعدازظهر می باشد، پنج شنبه ها آزمایشگاه تا ساعت 14 دایر می باشد.

 

بخش تشخیص سل آزمایشگاه ظریفی

  

 

 

 

دستورالعمل روش ارسال نمونه Quantiferon-TB Gold  به آزمایشگاه ظریفی:

1- ابتدا  5 میلی لیترخون را با سرنگ گرفته وبصورت استریل و به آرامی از طریق درپوش لاستیکی به لوله هپارینه( درپوش سبز رنگ ) تخلیه نموده وسپس چندین بار به آرامی لوله را سر و ته نمائید تا لخته نگردد.

2- این لوله در دمای اتاق(   (18˚-24˚cنگهداری و ظرف مدت چند ساعت، در ساعات کاری به آزمایشگاه ظریفی ارسال گردد.

توجه: لطفا لوله محتوی نمونه بیمار(خون) مطلقا˝ در یخچال نگهداری نشود.

 

تشخیص سریع و آسان عفونت مایکوباکتریوم توبرکلوزیس با استفاده از آنتی ژنهای نو ترکیب اختصاصی TB و نمونه خون بیمار    Quatiferon – TB Gold Plus

بیماری سل یک بیماری قابل پیشگیری می باشد.

طبق آمار" سازمان بهداشت جهانی" حدود یک سوم جمعیت جهان آلوده به سل هستند. سل فعال بیماری خطرناکی است که سالانه جان حدود 1/4 میلیون نفر را در سراسر جهان می گیرد. در اغلب موارد Mycobacteirum Tuberculosis پس از ورود به بدن توسط سیستم ایمنی سلولی محدود شده و در صورت عدم تشخیص و درمان، عفونت بصورت نهفتهLatentTB infection(LTBI)  و بدون علایم بیماری تا آخر عمر باقی می ماند. بطور متوسط  حدود 10 درصد موارد LTBI در اثر ضعف سیستم ایمنی شخص به سل فعال تبدیل می شوند که نیاز به درمانهای ترکیبی سخت و طولانی دارند. بنابراین تشخیص و درمان LTBI بخصوص در گروههای پر خطر از اهمیت زیادی برخوردار است.

توجه: در برنامه Stop TB سازمان بهداشت جهانی، شناسایی و درمان LTBI به اندازه سل فعال، حیاتی می باشد.

موارد بالینی و بهداشت عمومی توصیه شده جهت تشخیص LTBI

افراد کاندید پیوند اعضا(کلیه، کبد، قلب و...)

بیماران تحت درمان با داروهای سرکوبگر ایمنی نظیر متوترکسات و کورتیکواستروییدها

بیماران تحت درمان با داروهای بیولوژیک

مبتلایان به سندرم نقص سیستم ایمنی ایدز

بیماران مبتلا به دیابت و بیماریهای اتوایمیون

افرادی که در تماس نزدیک با مبتلایان سل هستند

که تا ۵ برابر جمعیت عادی در خطر ابتلا هستند (Health Workers) دانشجویان و پرسنل کادر پزشکی

غربالگری جهت زندانیان و کارکنان زندانها، پادگانهای نظامی، مهاجران و زائرین، بیخانمانها و افراد مسن

تأییدیه ها:  FDA – CE   و دارای تأییدیه آزمایشگاه مرجع سلامت.

 توصیه شده از طرف مراجع معتبر:   WHO, Mendel, RED BOOK, CDC

 

توجه: باطلاع می رساند که این آزمایش در این آزمایشگاه راه اندازی شده است.